Ένα από τα πιο αμίλητα και πολυσύνθετα συναισθήματα στη ζωή του ανθρώπου είναι οι ενοχές. Οι ενοχές αποτελούν προϊόν της κοινωνίας, της θρησκείας και της ανθρώπινης φύσης. Συχνά, οι άνθρωποι έρχονται παρέα με τις ενοχές τους στην ψυχοθεραπευτική διαδικασία, ακόμα κι αν δεν το κατανοούν πάντα. Ενοχές προς την μητέρα, τον πατέρα, τον αδερφό, τη σύντροφο, ενοχές προς τα παιδιά. Οι ενοχές δεν γνωρίζουν συγκεκριμένες κατευθύνσεις. Είναι ικανές να πάνε παντού και να μείνουν για όσο τρέφονται. Μας εμποδίζουν, μας δυσκολεύουν και ζουν σε ένα βαθύ υπόγειο της ψυχής μας. Πολλές φορές εκεί, μέσα σε αυτό το υπόγειο οι συνθήκες είναι τόσο σκοτεινές που η όρασή μας χωλαίνει. Άλλες φορές μιλάμε για απάνθρωπες συνθήκες, υγρασία, βρωμιά, δυσοσμία, που μας αποτρέπουν ακόμα και από το να κατέβουμε σε αυτό το υπόγειο.
Η ψυχοθεραπεία έχει έναν τέτοιο ρόλο. Οι ενοχές εδώ είναι ευπρόσδεκτες. Βγαίνουν από το σκοτεινό μπουντρούμι με τον ρυθμό που δεν προκαλούν τρόμο. Έρχονται σιγά σιγά στο φως. Άλλωστε, κάθε πρωί που ξυπνάμε κοιτάμε λίγο να συνηθίσουμε το σκοτάδι πριν ανοίξουμε σταδιακά το παράθυρο στο φως. Κατά τον ίδιο τρόπο και η θεραπεία. Καλοδέχεται το ενοχικό φορτίο και το αφήνει να μιλήσει στο δωμάτιο.
Είναι σημαντικό να ξέρουμε για τι φορτίο μιλάμε. Από που κατάγεται, ποιους επηρεάζει, πότε κάνει πιο έντονη την εμφάνισή του. Είναι σημαντικό να κοιτάξουμε στο υπόγειο της ψυχής μας, να το καθαρίσουμε, να το τακτοποιήσουμε και να μην αφήνουμε έναν χαμό που δημιουργήθηκε στο παρελθόν να επηρεάζει το τώρα και το αύριο. Είναι σημαντικό να μάθουμε για εμάς, για τους άλλους, για τις σχέσεις, να ανακουφιστούμε, να μιλήσουμε και να επαναξιολογήσουμε τι πραγματικά χρειαζόμαστε. Οι ενοχές είναι ένα ανέγγιχτο συχνά συναίσθημα κι ένα συναίσθημα που μπορεί να μεταβιβαστεί από γενιά σε γενιά. Στην ψυχοθεραπεία τολμάμε να το αγγίξουμε όσο αντέχει ο θεραπευόμενος, πάντα με κατανόηση και σεβασμό στις δυσκολίες του.
Η συνειδητοποίηση των ενοχών, η γενναιότητα να τις ονομάσουμε και να ακουστούν στο δωμάτιο προκαλούν συγκίνηση, ανακούφιση, θλίψη και θυμό. Οι άνθρωποι καταφέρνουν με κόπο να μιλήσουν για όσα αισθάνονται και να στρέψουν τους προβολείς στις σχέσεις και την εικόνα του εαυτού τους μέσα από εκείνες. Η απελευθέρωση από τις ενοχές αποτελεί ένα στιβαρό βήμα προς την ευτυχία.
